ย้อนรอย โครงการ 4 เมษายน 2527 กับวิกฤตสถาบันการเงินไทย

แม้การล้มลงของบริษัท ราชาเงินทุน จำกัด ในปี 2522 จะเป็นข่าวใหญ่ที่สร้างความตื่นตระหนก แต่ปัญหาที่แท้จริง กลับซ่อนอยู่ในสถาบันการเงินส่วนใหญ่ของประเทศ ในช่วงปี 2522 – 2525 บริษัทเงินทุนและหลักทรัพย์จำนวนมาก ต่างมีพฤติกรรมการบริหารความเสี่ยงที่หละหลวมในลักษณะเดียวกัน จนกลายเป็น “พิษเรื้อรัง” สะสมในระบบการเงินไทย ไม่ว่าจะเป็น

• เน้นดอกเบี้ยสูงเพื่อระดมเงินฝาก: สถาบันการเงินแข่งขันกันเสนออัตราดอกเบี้ยเงินฝากที่สูงกว่าธนาคารพาณิชย์อย่างมาก เพื่อดึงดูดเงินทุนจากประชาชน โดยละเลยการประเมินความสามารถในการชำระคืนในระยะยาว
• การปล่อยกู้แก่บุคคลที่มีความเกี่ยวข้อง (Related Party Lending): ผู้บริหารและกลุ่มผู้ถือหุ้นใหญ่มักนำเงินฝากของประชาชนไปปล่อยกู้ให้กับบริษัทในเครือข่าย ธุรกิจส่วนตัว หรือพวกพ้อง โดยไม่มีการประเมินความเป็นไปได้ของโครงการอย่างตรงไปตรงมา
• หลักประกันไร้ประสิทธิภาพ: การอนุมัติสินเชื่อหลายแห่งใช้ “หุ้น” ในตลาดหลักทรัพย์ หรือที่ดินเก็งกำไรมาเป็นหลักประกัน ซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่มีความผันผวนสูง เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ ตลาดหุ้นตกต่ำ และอสังหาริมทรัพย์ซบเซา มูลค่าของหลักประกันเหล่านั้นจึงดิ่งลงจนแทบไร้ค่า
• การเก็งกำไรระยะสั้น: เงินส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกนำไปลงทุนในภาคการผลิตจริง แต่ถูกหมุนเวียนไปเก็งกำไรในตลาดหุ้นและธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งสร้างฟองสบู่ให้โตขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งสะดุดหนี้เสีย (NPL) พร้อมกันทั้งระบบเมื่อภาวะเศรษฐกิจซบเซา