ฟองสบู่ดอทคอม คืออะไร ทำไมหุ้นร่วงแรง

ฟองสบู่ดอทคอม

ฟองสบู่ดอทคอม คือ ภาวะที่ราคาหุ้นบริษัทอินเทอร์เน็ตและเทคโนโลยีในสหรัฐฯ พุ่งสูงจากความคาดหวังต่อการเติบโต แม้หลายบริษัทยังไม่มีรายได้หรือกำไรเพียงพอรองรับมูลค่าหุ้น เมื่อความเชื่อมั่นเปลี่ยนและธุรกิจไม่เติบโตตามคาด นักลงทุนจึงเทขายจนดัชนี Nasdaq ร่วงประมาณ 77% จากจุดสูงสุดในเดือนมีนาคม 2000 ถึงเดือนตุลาคม 2002 (2019-04-05) [1]

ฟองสบู่ดอทคอมเกิดขึ้นและแตกได้อย่างไร?

ฟองสบู่ดอทคอมเริ่มขยายตัวช่วงปลายทศวรรษ 1990 เมื่ออินเทอร์เน็ตได้รับความนิยมและนักลงทุนคาดว่าธุรกิจออนไลน์จะเติบโตอย่างรวดเร็ว เงินลงทุนจำนวนมากไหลเข้าสู่บริษัทเทคโนโลยี ก่อนราคาหุ้นปรับลดลงตั้งแต่ปี 2000 เมื่อความคาดหวังสูงกว่าผลประกอบการที่ธุรกิจทำได้จริง (2019-04-05) [1]

ทำไมหุ้นอินเทอร์เน็ตได้รับความนิยม?

ช่วงกลางทศวรรษ 1990 การใช้คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลและอินเทอร์เน็ตขยายตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดธุรกิจออนไลน์จำนวนมาก นักลงทุนมองว่าบริษัทเหล่านี้มีโอกาสเปลี่ยนรูปแบบการค้าและบริการ จึงยอมลงทุนเพื่อหวังผลตอบแทนจากการเติบโตในอนาคต 

Goldman Sachs ระบุว่าในปี 1990 มูลค่าการซื้อขายหุ้นบน Nasdaq คิดเป็น 11% ของมูลค่าการซื้อขายบนตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์ก แต่ในเดือนธันวาคม 1999 มูลค่าตลาดของ Nasdaq เพิ่มขึ้นจนเทียบเท่า 80% ของมูลค่าหุ้นที่ซื้อขายบนตลาดนิวยอร์ก ตัวเลขสองช่วงนี้ใช้คนละเกณฑ์วัด จึงไม่ควรนำมาคำนวณเป็นอัตราการเติบโตโดยตรง

ที่มา: The Late 1990s Dot-Com Bubble Implodes in 2000 (2019-04-05) [1]

ทำไมบริษัทที่ยังไม่มีกำไรจึงมีราคาหุ้นสูง?

นักลงทุนบางส่วนให้ความสำคัญกับจำนวนผู้ใช้งาน โอกาสขยายธุรกิจ และส่วนแบ่งตลาดในอนาคต มากกว่ารายได้หรือกำไรปัจจุบัน เมื่อเชื่อว่าบริษัทจะเติบโตอย่างมาก จึงยอมซื้อหุ้นในราคาสูง แม้ธุรกิจยังไม่พิสูจน์ว่าสามารถสร้างกำไรได้จริง (2019-04-05) [1]

สำหรับผู้ที่สงสัยว่า P/E คือ อะไร อัตราส่วนนี้ใช้เปรียบเทียบราคาหุ้นกับกำไรต่อหุ้น แต่หากบริษัทยังขาดทุน ค่า P/E จะไม่เหมาะสำหรับใช้ประเมินความถูกแพงแบบทั่วไป จึงต้องพิจารณารายได้ กระแสเงินสด และความสามารถทำกำไรในอนาคตประกอบด้วย

การระดมทุน IPO ทำให้ฟองสบู่ขยายตัวอย่างไร?

IPO คือการเสนอขายหุ้นต่อประชาชนเป็นครั้งแรก บริษัทอินเทอร์เน็ตจำนวนมากเข้าตลาดหุ้นเพื่อระดมเงินไปขยายธุรกิจ ขณะที่นักลงทุนสนใจซื้อหุ้นใหม่เพราะคาดว่าราคาจะเพิ่มขึ้นหลังเข้าซื้อขาย ทำให้บริษัทที่ยังมีผลประกอบการไม่มั่นคงสามารถระดมทุนได้ (2019-04-05) [1]

เมื่อราคาหุ้นเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง นักลงทุนบางส่วนเริ่มซื้อเพราะหวังขายต่อในราคาสูงกว่า มากกว่าประเมินว่าบริษัทสร้างรายได้คุ้มกับมูลค่าหุ้นหรือไม่ พฤติกรรมดังกล่าวช่วยผลักดันให้ราคาหุ้นห่างจากพื้นฐานธุรกิจมากขึ้น

ฟองสบู่ดอทคอมแตกในปีไหน?

ฟองสบู่ดอทคอมเริ่มแตกในปี 2000 โดยดัชนี Nasdaq Composite ขึ้นถึงจุดสูงสุดที่ประมาณ 5,048 จุด วันที่ 10 มีนาคม 2000 ก่อนปรับลดลงต่อเนื่องในช่วงหลายปีถัดมา

Goldman Sachs ระบุว่า Nasdaq เพิ่มขึ้น 86% ในปี 1999 แต่ลดลงเหลือ 1,139.90 จุด วันที่ 4 ตุลาคม 2002 หรือร่วงประมาณ 77% จากจุดสูงสุด สะท้อนว่าราคาหุ้นเทคโนโลยีปรับตัวลงรุนแรงและยาวนาน ไม่ได้ตกเพียงวันเดียว

ที่มา: The Late 1990s Dot-Com Bubble Implodes in 2000 (2019-04-05) [1]

ทำไมหุ้นเทคโนโลยีจึงร่วงแรง?

ราคาหุ้นจำนวนมากสะท้อนความคาดหวังว่าบริษัทอินเทอร์เน็ตจะเติบโตและสร้างกำไรสูงในอนาคต แต่เมื่อธุรกิจบางแห่งมีรายได้ไม่เพียงพอและยังขาดทุน นักลงทุนเริ่มทบทวนมูลค่าที่เคยยอมจ่าย ส่งผลให้แรงซื้อชะลอลงและเกิดแรงขาย

รายงาน Congressional Research Service อธิบายว่าฟองสบู่สินทรัพย์เกิดขึ้นเมื่อราคาปรับสูงเกินกว่าปัจจัยพื้นฐานจะรองรับ โดยพฤติกรรมซื้อขายตามกระแสและความมั่นใจเกินจริงอาจทำให้ราคายิ่งห่างจากมูลค่าที่เหมาะสม เมื่อความคาดหวังเปลี่ยน ราคาจึงปรับลดลงอย่างรุนแรง (2007-09-25) [2]

ฟองสบู่แตกแล้วบริษัทเทคโนโลยีเป็นอย่างไร?

บริษัทอินเทอร์เน็ตที่ใช้เงินจำนวนมากแต่ยังสร้างรายได้ไม่เพียงพอประสบปัญหาระดมทุน เมื่อราคาหุ้นลดลงและตลาด IPO ชะลอตัว บางแห่งต้องลดค่าใช้จ่าย หยุดขยายธุรกิจ หรือปิดกิจการ เพราะไม่มีเงินทุนรองรับการดำเนินงานต่อไป (2019-04-05) [1]

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกบริษัทเทคโนโลยีที่ล้มเหลว ธุรกิจที่มีรายได้จริงและบริหารเงินทุนได้ดีมีโอกาสอยู่รอดมากกว่า เหตุการณ์นี้จึงไม่ได้หมายความว่าอินเทอร์เน็ตไม่มีอนาคต แต่สะท้อนว่าราคาหุ้นอาจสูงเกินกว่าความสามารถของธุรกิจในช่วงเวลานั้น

ฟองสบู่ดอทคอมกระทบเศรษฐกิจอย่างไร?

เมื่อราคาหุ้นลดลง บริษัทเทคโนโลยีชะลอการลงทุนและขยายธุรกิจ ส่งผลต่อผู้ผลิตอุปกรณ์ ผู้ให้บริการ และการจ้างงานที่เกี่ยวข้อง ขณะเดียวกัน ผู้ลงทุนที่ถือหุ้นมูลค่าสูงอาจสูญเสียความมั่งคั่งจากราคาสินทรัพย์ที่ลดลง

รายงาน Congressional Research Service ระบุว่า การลงทุนภาคธุรกิจที่ไม่ใช่ที่อยู่อาศัยของสหรัฐฯ เพิ่มจาก 763,000 ล้านดอลลาร์ในปี 1995 เป็น 1.232 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2000 ก่อนลดเหลือ 1.072 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2002 โดยเป็นมูลค่าที่ปรับตามเงินเฟ้อแล้ว และสหรัฐฯ เข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยในเดือนมีนาคม 2001 ทั้งนี้ การถดถอยไม่ได้เกิดจากฟองสบู่ดอทคอมเพียงปัจจัยเดียว

ที่มา: Asset Bubbles: Economic Effects and Policy Options for the Federal Reserve (2007-09-25) [2]

ตัวอย่างสมมติ หุ้นที่โตจากความคาดหวังทำให้ขาดทุนได้อย่างไร?

ตัวเลขต่อไปนี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายผลของการซื้อหุ้นในราคาสูงและการปรับตัวลงของราคาหุ้น ไม่ใช่ราคาหุ้นจริงหรือผลประกอบการของบริษัทในช่วงฟองสบู่ดอทคอม

ตัวอย่างที่ 1 ราคาหุ้นเพิ่มขึ้นทั้งที่บริษัทยังขาดทุน

สมมติบริษัทอินเทอร์เน็ตแห่งหนึ่งมีรายได้ปีละ 10 ล้านบาท แต่ขาดทุน 5 ล้านบาท นักลงทุนคาดว่าธุรกิจจะเติบโตอย่างรวดเร็ว จึงเข้าซื้อหุ้นจนราคาเพิ่มจาก 20 บาทเป็น 100 บาท แม้บริษัทยังไม่สามารถสร้างกำไรได้

ราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้น 400% ในตัวอย่างนี้สะท้อนความคาดหวังของนักลงทุน ไม่ได้หมายความว่ารายได้หรือกำไรของบริษัทเพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน

ตัวอย่างที่ 2 นักลงทุนขาดทุนเมื่อราคาหุ้นลดลง

สมมตินักลงทุนซื้อหุ้น 100 หุ้น ที่ราคาหุ้นละ 100 บาท ใช้เงินลงทุนรวม 10,000 บาท ต่อมาบริษัทมีผลประกอบการต่ำกว่าคาดและราคาหุ้นลดลงเหลือ 25 บาท หากขายหุ้นทั้งหมดจะได้เงินคืน 2,500 บาท นักลงทุนจึงขาดทุน 7,500 บาท หรือ 75% ของเงินลงทุน โดยยังไม่รวมค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายอื่น

ตัวอย่างที่ 3 หุ้นร่วงแล้วต้องขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์จึงคืนทุน?

จากตัวอย่างเดิม หากราคาหุ้นลดจาก 100 บาทเหลือ 25 บาท ราคาต้องเพิ่มอีก 75 บาท หรือคิดเป็น 300% จากราคา 25 บาท จึงจะกลับไปถึงต้นทุน 100 บาท ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่าเมื่อหุ้นขาดทุนหนัก การเพิ่มขึ้นในเปอร์เซ็นต์เท่ากับที่เคยลดลงไม่เพียงพอให้คืนทุน เพราะฐานราคาที่ใช้คำนวณเปลี่ยนไปแล้ว

ฟองสบู่ดอทคอมให้บทเรียนอะไรกับนักลงทุน?

บทเรียนสำคัญคือธุรกิจที่มีโอกาสเติบโตสูงไม่ได้หมายความว่าหุ้นจะคุ้มค่าทุกระดับราคา นักลงทุนควรตรวจสอบรายได้ กำไร กระแสเงินสด และความสามารถดำเนินธุรกิจต่อไป โดยไม่ใช้กระแสความนิยมเป็นเหตุผลหลักในการซื้อหุ้น

นอกจากนี้ ควรระวังการลงทุนกระจุกตัวในหุ้นที่มีความคาดหวังสูง เพราะเมื่อราคาปรับลดลงพร้อมกันอาจทำให้พอร์ตเสียหายมาก รายงาน Congressional Research Service ยังชี้ว่าการระบุฟองสบู่ให้แน่ชัดระหว่างที่ราคากำลังเพิ่มขึ้นทำได้ยาก จึงไม่ควรเชื่อว่าตนเองจะขายออกได้ทันก่อนตลาดกลับทิศ (2007-09-25) [2]

สรุป ฟองสบู่ดอทคอมเกิดจากอะไร?

ฟองสบู่ดอทคอม

ฟองสบู่ดอทคอมเกิดจากความคาดหวังต่อธุรกิจอินเทอร์เน็ตที่ผลักดันราคาหุ้นให้สูงกว่าพื้นฐาน เมื่อบริษัทจำนวนหนึ่งสร้างรายได้และกำไรไม่เป็นไปตามคาด นักลงทุนจึงเทขายจน Nasdaq ร่วงหนักระหว่างปี 2000–2002 เหตุการณ์นี้เป็นบทเรียนว่าการเติบโตของเทคโนโลยีอาจเกิดขึ้นจริง แต่ราคาหุ้นที่สูงเกินไปยังทำให้นักลงทุนขาดทุนได้

Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
ข้อมูลผู้เขียน

แหล่งอ้างอิง