
คำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้น คิดอย่างไรเมื่อซื้อหลายรอบ
- Wynn
- 6 views

คำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้น เมื่อซื้อสินค้าหลายรอบได้โดยนำต้นทุนรวมของสินค้าทุกรอบหารด้วยจำนวนสินค้ารวม ยกตัวอย่างเช่น ซื้อสินค้า 10 ชิ้น ชิ้นละ 80 บาท และซื้อเพิ่ม 20 ชิ้น ชิ้นละ 100 บาท จะมีต้นทุนรวม 2,800 บาท จากสินค้า 30 ชิ้น คิดเป็นต้นทุนเฉลี่ยประมาณ 93.33 บาทต่อชิ้น วิธีนี้ช่วยให้ทราบต้นทุนเฉลี่ยตามจำนวนสินค้าที่ซื้อจริง แม้แต่ละรอบจะมีราคาแตกต่างกัน
การคำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้นใช้หลักการถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก โดยนำต้นทุนสินค้าทั้งหมดหารด้วยจำนวนสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่นำราคาต่อชิ้นของแต่ละรอบมาหาค่าเฉลี่ยโดยไม่คำนึงถึงจำนวนสินค้า ทั้งนี้ AccountingTools อธิบายว่าวิธีต้นทุนเฉลี่ยใช้ต้นทุนสินค้าที่มีไว้ขายหารด้วยจำนวนสินค้ารวม ซึ่งอาจรวมสินค้าคงเหลือต้นงวดด้วย
สูตรคำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้นคือ ต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้น = ต้นทุนรวมของสินค้า ÷ จำนวนสินค้ารวม AccountingTools ยกตัวอย่างสาธิตสินค้าจำนวน 3 ชิ้น ที่มีต้นทุนชิ้นละ 10, 12 และ 14 ดอลลาร์สหรัฐตามลำดับ เมื่อคำนวณต้นทุนเฉลี่ยจะได้ 12 ดอลลาร์สหรัฐต่อชิ้น
ที่มา: Average cost method definition (2026-05-12) [1]
เริ่มจากรวบรวมจำนวนสินค้าและราคาซื้อของแต่ละรอบ แล้วคูณจำนวนสินค้ากับราคาต่อชิ้นเพื่อหาต้นทุนในรอบนั้น เช่น ซื้อสินค้า 10 ชิ้น ชิ้นละ 80 บาท จะมีต้นทุน 800 บาท จากนั้นนำต้นทุนทุกรอบมารวมกัน โดยต้องใช้ข้อมูลสินค้าชนิดเดียวกันและหน่วยนับเดียวกัน
นำจำนวนสินค้าที่ซื้อแต่ละรอบมาบวกกัน เช่น รอบแรกซื้อ 10 ชิ้น และรอบที่สองซื้อ 20 ชิ้น จะมีสินค้ารวม 30 ชิ้น หากมีสินค้าคงเหลือจากรอบก่อนที่ต้องนำมาคิดต้นทุนร่วมกัน ต้องรวมทั้งจำนวนและมูลค่าต้นทุนของสินค้าคงเหลือนั้นด้วย
นำต้นทุนรวมมาหารด้วยจำนวนสินค้ารวม เช่น ต้นทุน 2,800 บาท จากสินค้า 30 ชิ้น จะได้ 2,800 ÷ 30 = ประมาณ 93.33 บาทต่อชิ้น ผลลัพธ์นี้เป็นต้นทุนเฉลี่ยของสินค้าที่นำมาคำนวณ โดยตัวเลขทศนิยมสองตำแหน่งเป็นค่าที่แสดงแบบปัดเศษ
การคำนวณต้นทุนเฉลี่ยสามารถใช้กับการซื้อสินค้าหลายรอบ การซื้อในจำนวนไม่เท่ากัน และกรณีมีต้นทุนเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับการได้มาซึ่งสินค้า โดยตัวอย่างต่อไปนี้เป็นข้อมูลสมมติสำหรับสาธิตวิธีคำนวณ ไม่ใช่ราคาซื้อขายจริงในตลาด และสมมติว่ายังไม่มีการขายหรือคืนสินค้าในระหว่างรอบซื้อ
สมมติว่าร้านค้าซื้อสินค้าชนิดเดียวกัน 2 รอบ โดยรอบแรกซื้อ 10 ชิ้น ราคา 80 บาทต่อชิ้น และรอบที่สองซื้อ 20 ชิ้น ราคา 100 บาทต่อชิ้น
รอบซื้อ | จำนวน | ราคาต่อชิ้น | ต้นทุนรวม |
|---|---|---|---|
รอบที่ 1 | 10 ชิ้น | 80 บาท | 800 บาท |
รอบที่ 2 | 20 ชิ้น | 100 บาท | 2,000 บาท |
รวม | 30 ชิ้น | — | 2,800 บาท |
วิธีคำนวณ: 2,800 ÷ 30 = ประมาณ 93.33 บาทต่อชิ้น
แม้ราคาซื้อรอบแรกและรอบที่สองจะต่างกัน แต่การนำต้นทุนรวมมาหารด้วยจำนวนสินค้ารวมจะทำให้ได้ต้นทุนเฉลี่ยที่สะท้อนจำนวนสินค้าของแต่ละรอบ
สมมติว่าร้านค้าซื้อสินค้าเพิ่มอีกหลายครั้ง โดยแต่ละรอบมีจำนวนและราคาซื้อแตกต่างกัน ดังนี้
รอบซื้อ | จำนวน | ราคาต่อชิ้น | ต้นทุนรวม |
|---|---|---|---|
รอบที่ 1 | 5 ชิ้น | 100 บาท | 500 บาท |
รอบที่ 2 | 15 ชิ้น | 80 บาท | 1,200 บาท |
รอบที่ 3 | 10 ชิ้น | 90 บาท | 900 บาท |
รวม | 30 ชิ้น | — | 2,600 บาท |
วิธีคำนวณ: 2,600 ÷ 30 = ประมาณ 86.67 บาทต่อชิ้น
ผลลัพธ์แสดงให้เห็นว่ารอบที่ซื้อสินค้าจำนวนมากมีน้ำหนักต่อค่าเฉลี่ยมากกว่ารอบที่ซื้อจำนวนน้อย จึงไม่ควรนำราคา 100, 80 และ 90 บาทมาบวกแล้วหารด้วย 3 เพราะจะได้ 90 บาทต่อชิ้น ซึ่งไม่ตรงกับต้นทุนเฉลี่ยตามจำนวนสินค้าที่ซื้อจริง
สมมติว่าร้านค้าซื้อสินค้า 20 ชิ้น ราคาชิ้นละ 100 บาท และมีค่าขนส่งเพื่อรับสินค้าเข้าร้านอีก 200 บาท โดยไม่มีต้นทุนอื่นเพิ่มเติมในตัวอย่างนี้
รายการ | จำนวนเงิน |
|---|---|
ค่าสินค้า 20 ชิ้น | 2,000 บาท |
ค่าขนส่งเพื่อรับสินค้า | 200 บาท |
ต้นทุนรวม | 2,200 บาท |
วิธีคำนวณ: 2,200 ÷ 20 = 110 บาทต่อชิ้น
เมื่อรวมค่าขนส่งที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการได้มาซึ่งสินค้า ต้นทุนเฉลี่ยจะเพิ่มจาก 100 บาทเป็น 110 บาทต่อชิ้น หากต้องการนำต้นทุนนี้ไปประกอบการ ตั้งราคาขาย ควรพิจารณาค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานและกำไรที่ต้องการเพิ่มเติมด้วย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกิดจากการใช้วิธีเฉลี่ยไม่ตรงกับจำนวนสินค้าจริง การบันทึกต้นทุนไม่ครบ และการรวมสินค้าที่ไม่ควรคำนวณร่วมกัน ซึ่งอาจทำให้ต้นทุนต่อชิ้นสูงหรือต่ำกว่าความเป็นจริง
สมมติว่าซื้อสินค้า 10 ชิ้น ราคา 80 บาทต่อชิ้น และอีก 20 ชิ้น ราคา 100 บาทต่อชิ้น การนำ 80 + 100 แล้วหารด้วย 2 จะได้ 90 บาท ซึ่งไม่ใช่ต้นทุนเฉลี่ยตามจำนวนสินค้าที่ซื้อจริง เพราะแต่ละรอบซื้อจำนวนไม่เท่ากัน วิธีที่ถูกต้องคือรวมต้นทุน 2,800 บาท แล้วหารด้วยสินค้า 30 ชิ้น
ควรตรวจสอบว่ามีค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการได้มาซึ่งสินค้าหรือไม่ เช่น ค่าขนส่งเพื่อรับสินค้า เพราะหากนำเฉพาะราคาซื้อมาคำนวณ อาจทำให้ต้นทุนเฉลี่ยต่ำกว่าต้นทุนที่เกี่ยวข้องจริง ทั้งนี้ต้องแยกค่าใช้จ่ายในการได้มาซึ่งสินค้าออกจากค่าใช้จ่ายในการขายและบริหารที่ไม่ใช่ต้นทุนสินค้าคงเหลือ
ควรตรวจสอบจำนวนสินค้าที่รับเข้าจริง รายการคืนสินค้า และหน่วยนับก่อนคำนวณ รวมถึงหลีกเลี่ยงการนำสินค้าต่างชนิดหรือสินค้าที่มีคุณสมบัติต่างกันมาหาต้นทุนเฉลี่ยร่วมกันโดยไม่มีหลักเกณฑ์ที่เหมาะสม เพราะอาจทำให้ต้นทุนต่อหน่วยไม่สะท้อนสินค้าที่ต้องการประเมิน
หากมีการขายสินค้าออกไประหว่างรอบซื้อ ต้องพิจารณาวิธีคำนวณสินค้าคงเหลือที่ใช้อยู่ด้วย โดย AccountingTools อธิบายว่าวิธีต้นทุนเฉลี่ยเคลื่อนไหว (Moving Average) จะคำนวณต้นทุนเฉลี่ยใหม่หลังการซื้อสินค้าแต่ละครั้ง โดยอ้างอิงมูลค่าและจำนวนสินค้าที่มีอยู่ในขณะนั้น ไม่ใช่การนำยอดซื้อสะสมทั้งหมดมาหารโดยไม่คำนึงถึงสินค้าที่ขายออกไปแล้ว (2026-02-26) [2]

การคำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อชิ้นทำได้โดยนำต้นทุนสินค้าทั้งหมดมาหารด้วยจำนวนสินค้ารวม แม้จะซื้อสินค้าหลายรอบในราคาต่างกันก็สามารถใช้สูตรนี้ได้ โดยควรรวมค่าใช้จ่ายที่เป็นต้นทุนสินค้า เช่น ค่าขนส่ง และตรวจสอบจำนวนสินค้าให้ถูกต้อง หากมีการขายสินค้าระหว่างรอบซื้อ ควรคำนึงถึงสินค้าคงเหลือและวิธีคำนวณต้นทุนที่เลือกใช้ด้วย

