
Liquidity Risk คืออะไร ความเสี่ยงสภาพคล่องเกิดจากอะไร
- Wynn
- 11 views

liquidity risk คือ ความเสี่ยงที่ไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลาหรือในราคาที่เหมาะสม รวมถึงการมีเงินทุนไม่เพียงพอชำระภาระที่ถึงกำหนด โดยเกิดจากการขาดผู้ซื้อ ตลาดซื้อขายไม่คล่องตัว หรือกระแสเงินสดไม่เพียงพอ ส่งผลให้อาจต้องขายสินทรัพย์ในราคาต่ำหรือหาเงินทุนเพิ่มเติมด้วยต้นทุนสูงขึ้น
Liquidity Risk แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ Market Liquidity Risk หรือความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของตลาด และ Funding Liquidity Risk หรือความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของเงินทุน โดยประเภทแรกเกี่ยวข้องกับการขายสินทรัพย์ ส่วนประเภทหลังเกี่ยวข้องกับการหาเงินให้เพียงพอต่อภาระที่ต้องชำระ
IMF อธิบายว่าความเสี่ยงทั้งสองประเภทสามารถส่งผลต่อกันได้ เช่น เมื่อสถาบันการเงินขาดเงินทุนและจำเป็นต้องขายสินทรัพย์พร้อมกันจำนวนมาก อาจทำให้ราคาสินทรัพย์ลดลงและเพิ่มความตึงตัวด้านสภาพคล่องในตลาด
ประเภทความเสี่ยง | ลักษณะสำคัญ |
|---|---|
Market Liquidity Risk | ขายสินทรัพย์ได้ยากหรือขายเร็วโดยไม่กระทบราคาไม่ได้ |
Funding Liquidity Risk | ไม่สามารถจัดหาเงินทุนให้เพียงพอต่อภาระที่ถึงกำหนดได้ทันเวลา |
ที่มา: CHAPTER 2 HOW TO ADDRESS THE SYSTEMIC PART OF LIQUIDITY RISK (2011-04-13) [1]
Liquidity Risk เกิดจากปัจจัยหลายด้าน เช่น จำนวนผู้ซื้อขายในตลาดไม่เพียงพอ ความผันผวนของราคาสินทรัพย์ ข้อจำกัดในการขายหรือถอนเงิน และการมีรายรับไม่ทันกับภาระที่ต้องจ่าย โดยสาเหตุจะแตกต่างกันตามประเภทของความเสี่ยง
สำหรับผู้ลงทุน ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นเมื่อจำเป็นต้องขายสินทรัพย์ในช่วงที่ตลาดมีผู้ซื้อน้อย ส่วนกิจการอาจเผชิญปัญหาเมื่อเก็บเงินจากลูกค้าไม่ทันกำหนดชำระหนี้ แม้ยังมีทรัพย์สินหรือรายได้ที่คาดว่าจะได้รับในอนาคต
สินทรัพย์ที่มีผู้ซื้อขายจำกัด ใช้เวลาขายนาน หรือมีเงื่อนไขจำกัดการถอนเงิน มักมีความเสี่ยงสภาพคล่องสูงกว่า เช่น หุ้นที่มีปริมาณซื้อขายเบาบาง อสังหาริมทรัพย์บางประเภท และผลิตภัณฑ์ลงทุนที่มีข้อจำกัดด้านการไถ่ถอน
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตัดสินจากชื่อประเภทสินทรัพย์เพียงอย่างเดียว เพราะสินทรัพย์ประเภทเดียวกันอาจมีสภาพคล่องแตกต่างกันตามความต้องการซื้อขาย ขนาดตลาด และเงื่อนไขของผลิตภัณฑ์ จึงควรตรวจสอบรายละเอียดของสินทรัพย์ที่ต้องการลงทุนจริง
Liquidity Risk อาจทำให้ผู้ลงทุนขายสินทรัพย์ได้ช้ากว่าที่ต้องการ ต้องยอมรับราคาขายต่ำลง หรือไม่สามารถนำเงินออกมาใช้ได้ทันกำหนด ส่งผลกระทบต่อแผนการเงิน โดยเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องใช้เงินอย่างเร่งด่วน
FINRA อธิบายว่าหลักทรัพย์ที่มีสภาพคล่องต่ำอาจมีส่วนต่างราคาเสนอซื้อและเสนอขาย (Bid-Ask Spread) กว้าง ทำให้ต้นทุนซื้อขายสูงขึ้น และในบางสถานการณ์อาจหาผู้ซื้อในราคาที่ต้องการไม่ได้ (2026-08-27) [2]
Liquidity Risk สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งกับผู้ลงทุนที่ต้องการขายสินทรัพย์และกิจการที่มีเงินสดไม่เพียงพอ โดยตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติทั้งหมด เพื่อแสดงให้เห็นความแตกต่างของปัญหาสภาพคล่อง ไม่ใช่ข้อมูลจากผลสำรวจหรือการศึกษาจริง
ตัวอย่างสมมติ | สถานการณ์ | ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น |
|---|---|---|
1. หุ้นซื้อขายเบาบาง | ผู้ลงทุนต้องการขายหุ้นมูลค่า 50,000 บาท แต่ไม่มีผู้ซื้อเพียงพอในราคาที่ต้องการ | อาจต้องรอผู้ซื้อหรือยอมรับราคาขายที่ต่ำลง |
2. ขายที่ดินไม่ทันใช้เงิน | เจ้าของที่ดินต้องการเงิน 300,000 บาทอย่างเร่งด่วน แต่ยังหาผู้ซื้อไม่ได้ | ไม่สามารถเปลี่ยนทรัพย์สินเป็นเงินสดได้ทันเวลา |
3. กิจการขาดเงินสด | กิจการมีเงินสด 20,000 บาท แต่ต้องชำระค่าใช้จ่าย 80,000 บาทก่อนเก็บเงินจากลูกค้าได้ | อาจต้องหาเงินทุนระยะสั้นหรือเจรจาเลื่อนชำระ |
ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า การมีสินทรัพย์หรือรายได้ที่คาดว่าจะได้รับไม่ได้หมายความว่าจะมีเงินสดพร้อมใช้เสมอไป จึงควรพิจารณาทั้งระยะเวลาในการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดและกำหนดชำระเงินควบคู่กัน
ควรประเมิน Liquidity Risk โดยตรวจสอบปริมาณและความถี่ในการซื้อขาย ส่วนต่างราคาเสนอซื้อ–เสนอขาย จำนวนผู้ซื้อขาย รวมถึงเงื่อนไขและระยะเวลาในการถอนเงินหรือไถ่ถอนสินทรัพย์ เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดอาจทำได้ง่ายหรือยากเพียงใด
IMF ศึกษาพันธบัตรรัฐบาลเม็กซิโกช่วงปี 2013–กรกฎาคม 2019 พบว่า พันธบัตรอ้างอิงอายุ 10 ปีมีมูลค่าซื้อขายเฉลี่ย 10.5 พันล้านเปโซต่อวัน และธุรกรรมเฉลี่ย 448.2 ครั้งต่อวัน ส่วนอายุ 2 ปีอยู่ที่ 3.8 พันล้านเปโซต่อวัน และ 49.2 ครั้งต่อวัน ตามลำดับ สะท้อนความแตกต่างด้านสภาพคล่องที่ควรประเมินร่วมกับปัจจัยอื่น (2020-07-24) [3]
Liquidity Risk คือความเสี่ยงที่ไม่สามารถซื้อขายสินทรัพย์ได้ทันเวลาหรือในราคาที่เหมาะสม ส่วน Market Risk คือความเสี่ยงที่มูลค่าสินทรัพย์เปลี่ยนแปลงจากปัจจัยตลาด เช่น อัตราดอกเบี้ย ราคาหุ้น หรืออัตราแลกเปลี่ยน โดยความเสี่ยงทั้งสองสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้
ตัวอย่างเช่น ราคาหุ้นที่ลดลงจากภาวะตลาดเป็น Market Risk แต่หากผู้ลงทุนต้องการขายหุ้นแล้วไม่มีผู้ซื้อเพียงพอจนต้องลดราคาขายเพิ่มเติม จะเกี่ยวข้องกับ Liquidity Risk ด้วย ดังนั้น การประเมินความเสี่ยงลงทุนควรพิจารณาทั้งความผันผวนของราคาและความสามารถในการซื้อขายสินทรัพย์
Liquidity Risk ไม่ได้หมายความว่าต้องขาดทุนเสมอไป เพราะผู้ลงทุนอาจเพียงต้องรอนานขึ้นกว่าจะขายสินทรัพย์ได้ แต่หากจำเป็นต้องใช้เงินเร่งด่วน อาจต้องลดราคาขายเพื่อดึงดูดผู้ซื้อ ซึ่งอาจทำให้ขาดทุนหรือได้รับเงินน้อยกว่าที่คาดไว้
สามารถลดความเสี่ยงสภาพคล่องได้โดยเตรียมเงินสำรองสำหรับรายจ่ายจำเป็น เลือกสินทรัพย์ให้สอดคล้องกับระยะเวลาที่ต้องใช้เงิน และหลีกเลี่ยงการนำเงินทั้งหมดไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ขายได้ยาก โดยเฉพาะเงินที่อาจต้องใช้ในระยะใกล้
นอกจากนี้ ควรกระจายเงินลงทุนระหว่างสินทรัพย์ที่มีระดับสภาพคล่องแตกต่างกัน หากต้องการศึกษาการกำหนดสัดส่วนเงินลงทุนเพิ่มเติม สามารถอ่านเรื่อง asset allocation คือ อะไร เพื่อทำความเข้าใจการจัดพอร์ตตามเป้าหมาย ระยะเวลา และความเสี่ยงที่ยอมรับได้

Liquidity Risk คือความเสี่ยงจากการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ยากหรือการมีเงินทุนไม่เพียงพอต่อภาระที่ถึงกำหนด ผู้ลงทุนจึงควรตรวจสอบปริมาณซื้อขาย ส่วนต่างราคา เงื่อนไขการถอนเงิน และระยะเวลาที่ต้องใช้เงินก่อนตัดสินใจลงทุน พร้อมเตรียมสภาพคล่องให้เหมาะสมเพื่อลดผลกระทบเมื่อจำเป็นต้องใช้เงิน

