Liquidity Risk คืออะไร ความเสี่ยงสภาพคล่องเกิดจากอะไร

liquidity risk คือ

liquidity risk คือ ความเสี่ยงที่ไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลาหรือในราคาที่เหมาะสม รวมถึงการมีเงินทุนไม่เพียงพอชำระภาระที่ถึงกำหนด โดยเกิดจากการขาดผู้ซื้อ ตลาดซื้อขายไม่คล่องตัว หรือกระแสเงินสดไม่เพียงพอ ส่งผลให้อาจต้องขายสินทรัพย์ในราคาต่ำหรือหาเงินทุนเพิ่มเติมด้วยต้นทุนสูงขึ้น

Liquidity Risk มีกี่ประเภท และต่างกันอย่างไร?

Liquidity Risk แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ Market Liquidity Risk หรือความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของตลาด และ Funding Liquidity Risk หรือความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของเงินทุน โดยประเภทแรกเกี่ยวข้องกับการขายสินทรัพย์ ส่วนประเภทหลังเกี่ยวข้องกับการหาเงินให้เพียงพอต่อภาระที่ต้องชำระ

IMF อธิบายว่าความเสี่ยงทั้งสองประเภทสามารถส่งผลต่อกันได้ เช่น เมื่อสถาบันการเงินขาดเงินทุนและจำเป็นต้องขายสินทรัพย์พร้อมกันจำนวนมาก อาจทำให้ราคาสินทรัพย์ลดลงและเพิ่มความตึงตัวด้านสภาพคล่องในตลาด

ประเภทความเสี่ยง

ลักษณะสำคัญ

Market Liquidity Risk

ขายสินทรัพย์ได้ยากหรือขายเร็วโดยไม่กระทบราคาไม่ได้

Funding Liquidity Risk

ไม่สามารถจัดหาเงินทุนให้เพียงพอต่อภาระที่ถึงกำหนดได้ทันเวลา

ที่มา: CHAPTER 2 HOW TO ADDRESS THE SYSTEMIC PART OF LIQUIDITY RISK (2011-04-13) [1]

Liquidity Risk เกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง?

Liquidity Risk เกิดจากปัจจัยหลายด้าน เช่น จำนวนผู้ซื้อขายในตลาดไม่เพียงพอ ความผันผวนของราคาสินทรัพย์ ข้อจำกัดในการขายหรือถอนเงิน และการมีรายรับไม่ทันกับภาระที่ต้องจ่าย โดยสาเหตุจะแตกต่างกันตามประเภทของความเสี่ยง

สำหรับผู้ลงทุน ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นเมื่อจำเป็นต้องขายสินทรัพย์ในช่วงที่ตลาดมีผู้ซื้อน้อย ส่วนกิจการอาจเผชิญปัญหาเมื่อเก็บเงินจากลูกค้าไม่ทันกำหนดชำระหนี้ แม้ยังมีทรัพย์สินหรือรายได้ที่คาดว่าจะได้รับในอนาคต

สินทรัพย์ประเภทใดมีความเสี่ยงสภาพคล่องสูง?

สินทรัพย์ที่มีผู้ซื้อขายจำกัด ใช้เวลาขายนาน หรือมีเงื่อนไขจำกัดการถอนเงิน มักมีความเสี่ยงสภาพคล่องสูงกว่า เช่น หุ้นที่มีปริมาณซื้อขายเบาบาง อสังหาริมทรัพย์บางประเภท และผลิตภัณฑ์ลงทุนที่มีข้อจำกัดด้านการไถ่ถอน

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตัดสินจากชื่อประเภทสินทรัพย์เพียงอย่างเดียว เพราะสินทรัพย์ประเภทเดียวกันอาจมีสภาพคล่องแตกต่างกันตามความต้องการซื้อขาย ขนาดตลาด และเงื่อนไขของผลิตภัณฑ์ จึงควรตรวจสอบรายละเอียดของสินทรัพย์ที่ต้องการลงทุนจริง

Liquidity Risk ส่งผลต่อผู้ลงทุนอย่างไร?

Liquidity Risk อาจทำให้ผู้ลงทุนขายสินทรัพย์ได้ช้ากว่าที่ต้องการ ต้องยอมรับราคาขายต่ำลง หรือไม่สามารถนำเงินออกมาใช้ได้ทันกำหนด ส่งผลกระทบต่อแผนการเงิน โดยเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องใช้เงินอย่างเร่งด่วน

FINRA อธิบายว่าหลักทรัพย์ที่มีสภาพคล่องต่ำอาจมีส่วนต่างราคาเสนอซื้อและเสนอขาย (Bid-Ask Spread) กว้าง ทำให้ต้นทุนซื้อขายสูงขึ้น และในบางสถานการณ์อาจหาผู้ซื้อในราคาที่ต้องการไม่ได้ (2026-08-27) [2]

Liquidity Risk มีตัวอย่างสถานการณ์อย่างไร?

Liquidity Risk สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งกับผู้ลงทุนที่ต้องการขายสินทรัพย์และกิจการที่มีเงินสดไม่เพียงพอ โดยตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติทั้งหมด เพื่อแสดงให้เห็นความแตกต่างของปัญหาสภาพคล่อง ไม่ใช่ข้อมูลจากผลสำรวจหรือการศึกษาจริง

ตัวอย่างสมมติ

สถานการณ์

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

1. หุ้นซื้อขายเบาบาง

ผู้ลงทุนต้องการขายหุ้นมูลค่า 50,000 บาท แต่ไม่มีผู้ซื้อเพียงพอในราคาที่ต้องการ

อาจต้องรอผู้ซื้อหรือยอมรับราคาขายที่ต่ำลง

2. ขายที่ดินไม่ทันใช้เงิน

เจ้าของที่ดินต้องการเงิน 300,000 บาทอย่างเร่งด่วน แต่ยังหาผู้ซื้อไม่ได้

ไม่สามารถเปลี่ยนทรัพย์สินเป็นเงินสดได้ทันเวลา

3. กิจการขาดเงินสด

กิจการมีเงินสด 20,000 บาท แต่ต้องชำระค่าใช้จ่าย 80,000 บาทก่อนเก็บเงินจากลูกค้าได้

อาจต้องหาเงินทุนระยะสั้นหรือเจรจาเลื่อนชำระ

ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า การมีสินทรัพย์หรือรายได้ที่คาดว่าจะได้รับไม่ได้หมายความว่าจะมีเงินสดพร้อมใช้เสมอไป จึงควรพิจารณาทั้งระยะเวลาในการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดและกำหนดชำระเงินควบคู่กัน

จะประเมิน Liquidity Risk ก่อนลงทุนได้อย่างไร?

ควรประเมิน Liquidity Risk โดยตรวจสอบปริมาณและความถี่ในการซื้อขาย ส่วนต่างราคาเสนอซื้อ–เสนอขาย จำนวนผู้ซื้อขาย รวมถึงเงื่อนไขและระยะเวลาในการถอนเงินหรือไถ่ถอนสินทรัพย์ เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดอาจทำได้ง่ายหรือยากเพียงใด

IMF ศึกษาพันธบัตรรัฐบาลเม็กซิโกช่วงปี 2013–กรกฎาคม 2019 พบว่า พันธบัตรอ้างอิงอายุ 10 ปีมีมูลค่าซื้อขายเฉลี่ย 10.5 พันล้านเปโซต่อวัน และธุรกรรมเฉลี่ย 448.2 ครั้งต่อวัน ส่วนอายุ 2 ปีอยู่ที่ 3.8 พันล้านเปโซต่อวัน และ 49.2 ครั้งต่อวัน ตามลำดับ สะท้อนความแตกต่างด้านสภาพคล่องที่ควรประเมินร่วมกับปัจจัยอื่น (2020-07-24) [3]

Liquidity Risk ต่างจาก Market Risk อย่างไร?

Liquidity Risk คือความเสี่ยงที่ไม่สามารถซื้อขายสินทรัพย์ได้ทันเวลาหรือในราคาที่เหมาะสม ส่วน Market Risk คือความเสี่ยงที่มูลค่าสินทรัพย์เปลี่ยนแปลงจากปัจจัยตลาด เช่น อัตราดอกเบี้ย ราคาหุ้น หรืออัตราแลกเปลี่ยน โดยความเสี่ยงทั้งสองสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้

ตัวอย่างเช่น ราคาหุ้นที่ลดลงจากภาวะตลาดเป็น Market Risk แต่หากผู้ลงทุนต้องการขายหุ้นแล้วไม่มีผู้ซื้อเพียงพอจนต้องลดราคาขายเพิ่มเติม จะเกี่ยวข้องกับ Liquidity Risk ด้วย ดังนั้น การประเมินความเสี่ยงลงทุนควรพิจารณาทั้งความผันผวนของราคาและความสามารถในการซื้อขายสินทรัพย์

Liquidity Risk หมายความว่าต้องขาดทุนเสมอหรือไม่?

Liquidity Risk ไม่ได้หมายความว่าต้องขาดทุนเสมอไป เพราะผู้ลงทุนอาจเพียงต้องรอนานขึ้นกว่าจะขายสินทรัพย์ได้ แต่หากจำเป็นต้องใช้เงินเร่งด่วน อาจต้องลดราคาขายเพื่อดึงดูดผู้ซื้อ ซึ่งอาจทำให้ขาดทุนหรือได้รับเงินน้อยกว่าที่คาดไว้

จะลดความเสี่ยงสภาพคล่องได้อย่างไร?

สามารถลดความเสี่ยงสภาพคล่องได้โดยเตรียมเงินสำรองสำหรับรายจ่ายจำเป็น เลือกสินทรัพย์ให้สอดคล้องกับระยะเวลาที่ต้องใช้เงิน และหลีกเลี่ยงการนำเงินทั้งหมดไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ขายได้ยาก โดยเฉพาะเงินที่อาจต้องใช้ในระยะใกล้

นอกจากนี้ ควรกระจายเงินลงทุนระหว่างสินทรัพย์ที่มีระดับสภาพคล่องแตกต่างกัน หากต้องการศึกษาการกำหนดสัดส่วนเงินลงทุนเพิ่มเติม สามารถอ่านเรื่อง asset allocation คือ อะไร เพื่อทำความเข้าใจการจัดพอร์ตตามเป้าหมาย ระยะเวลา และความเสี่ยงที่ยอมรับได้

สรุป Liquidity Risk คืออะไรและควรระวังอะไร?

liquidity risk คือ

Liquidity Risk คือความเสี่ยงจากการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ยากหรือการมีเงินทุนไม่เพียงพอต่อภาระที่ถึงกำหนด ผู้ลงทุนจึงควรตรวจสอบปริมาณซื้อขาย ส่วนต่างราคา เงื่อนไขการถอนเงิน และระยะเวลาที่ต้องใช้เงินก่อนตัดสินใจลงทุน พร้อมเตรียมสภาพคล่องให้เหมาะสมเพื่อลดผลกระทบเมื่อจำเป็นต้องใช้เงิน

Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
ข้อมูลผู้เขียน

แหล่งอ้างอิง